Tất cả bài học

Tại sao bắt đầu từ Network?

Mình không chọn cách chia sẻ kiến thức theo dạng “khóa học đóng gói” như nhiều trung tâm. Thay vào đó, mình chia sẻ theo đúng hành trình thực tế mà mình đã đi qua — từ Network, System đến DevOps.

Sau khi trải nghiệm và làm việc thực tế ở nhiều lớp của hạ tầng, mình nhận ra một điều rất quan trọng: Network là nền tảng cốt lõi để hiểu toàn bộ hệ thống.

Dù bạn làm ở bất kỳ layer nào:

• System có network của system (IP, routing, firewall, port…)
• Ảo hóa có network của ảo hóa (bridge, NAT, overlay…)
• Kubernetes có network của Kubernetes (pod network, service, ingress…)

Bất kỳ công nghệ hay hệ thống nào cũng đều có một lớp network bên dưới. Nếu không hiểu rõ phần này, bạn sẽ rất khó debug, rất khó tracing, và gần như “mù” khi hệ thống gặp sự cố.

Chính vì vậy, mình lựa chọn bắt đầu từ nền tảng như CCNA (Cisco Certified Network Associate) — không phải để bạn trở thành một Network Engineer, mà để bạn có đủ kiến thức nền tảng giúp hiểu được cách các hệ thống giao tiếp và vận hành.

Khi có nền tảng network vững, bạn sẽ học System nhanh hơn, hiểu DevOps sâu hơn, và đặc biệt là có khả năng phân tích, xử lý sự cố một cách logic và hiệu quả.

Tất nhiên, học Network để làm DevOps sẽ khác với việc đi theo chuyên sâu Network Engineer. Ở đây, mình tập trung vào hiểu bản chất, áp dụng thực tế và phục vụ cho vận hành hệ thống, không phải cấu hình thiết bị ở mức chuyên sâu của vendor.

Nếu bạn hiểu được Network, bạn không chỉ học nhanh hơn — bạn còn hiểu được chuyện gì đang thực sự xảy ra bên trong hệ thống.

Ban đầu, tài liệu có thể tạo cảm giác khá dài và “nặng đô” đối với người mới tiếp cận. Tuy nhiên trên thực tế, thời gian để đọc và nắm được nội dung lại không nhiều — mỗi chương chỉ cần vài phút tập trung là có thể hiểu được những ý chính.
Quan trọng hơn, CCNA không phải là tài liệu để đọc một lần rồi bỏ qua, mà nên được xem như một “cuốn sách gối đầu giường” đối với bất kỳ ai theo đuổi lĩnh vực hạ tầng và hệ thống. Hãy tận dụng những khoảng thời gian rảnh để đọc lại, củng cố từng phần kiến thức. Qua thời gian, các khái niệm về network sẽ dần trở nên quen thuộc, logic và nằm trong tư duy của bạn một cách tự nhiên.
Khi đó, bạn sẽ nhận ra sự khác biệt rõ rệt trong cách tiếp cận vấn đề, khả năng phân tích hệ thống, và hiểu sâu hơn vì sao nền tảng network — mà CCNA mang lại — lại quan trọng đến vậy trong con đường làm nghề.

🚀 Chặng 2: Làm quen với Git

Ở chặng này, bạn sẽ bắt đầu với Git.

Nói thẳng một chút: nếu học Git theo kiểu “đào sâu toàn bộ”, đi hết mọi ngóc ngách, thì sẽ rất dài, rất chi tiết… và cũng rất dễ buồn ngủ. Thực tế khi đi làm, bạn không cần dùng đến 100% những gì Git có.

🎯 Cách tiếp cận thực tế

Kinh nghiệm của mình là:

Chỉ tập trung học những thứ dùng hàng ngày và bắt buộc phải biết.

Còn những phần nâng cao hoặc ít dùng, bạn chỉ cần:

• Biết là Git có hỗ trợ
• Hiểu sơ nó dùng để làm gì
• Khi cần thì đọc lại hoặc search (Google/AI là đủ)

💡 Góc nhìn thực chiến

Đây là cách mình đã làm việc với Git mỗi ngày — thực tế, đơn giản, và hiệu quả.

Vì vậy, trong phần này:

• Không nhồi nhét lý thuyết
• Không cố học cho “đủ”
• Không làm bạn quá tải ngay từ đầu

Thay vào đó, mình sẽ tập trung vào:

• Những gì đang dùng thật trong công việc
• Viết theo cách dễ hiểu nhất
• Giúp bạn áp dụng được ngay

🔥 Mục tiêu

Sau chặng này, bạn sẽ:

• Nắm được những thao tác Git quan trọng nhất
• Tự tin làm việc cơ bản với Git trong thực tế
• Và quan trọng nhất: không nản ngay từ chặng 2 😄

🐧 Chặng 3: Bash Shell Scripting

Ở phần này bạn sẽ học về Bash Shell Scripting.

Nói thật luôn: chặng này hay hơn hẳn mấy phần trước.

🎯 Góc nhìn thực tế

Hồi mình mới học Bash, thầy mình nói một câu khá thấm:

Học Bash bài bản sẽ nhìn phát biết ngay:

• Thằng nào copy script trên mạng về chạy mà không hiểu gì
• Thằng nào hiểu từ dòng đầu tiên: nó là cái gì, tại sao nó phải viết như vậy

Chỉ cần vậy thôi là đủ phân biệt:

• Junior
• với Senior

📚 Thực tế lúc mới học

Thầy mình ném cho một đống tài liệu full tiếng Anh.
Dài… rất dài… đọc xong kiểu: “cái quái gì đây vcđ” 🤯

Học thì lâu, đọc thì mệt, nhiều đoạn đọc xong cũng chả hiểu hết.

Nhưng mà:

Đây là phần đáng học nhất.

💡 Tại sao lại phải học cho tử tế?

Bash không chỉ là:

• Viết script automate
• Chạy job này job kia

Mà nó là thứ giúp bạn hiểu:

Linux nó đang chạy kiểu gì dưới hood, sự thấu hiểu hệ điều hành là đây.

Bạn sẽ bắt đầu nhận ra:

• Mọi thứ trong Linux thực ra chỉ là command + process + file
• Tại sao Linux lại gọi là mã nguồn mở
• Hệ điều hành nó vận hành “đơn giản mà mạnh” như nào

Mấy cái này nếu chỉ học kiểu lướt lướt (kể cả LPI I, LPI II) thì:

Khó mà ngấm được hết.

⚠️ Nói trước cho đỡ sốc

Ở phần này sẽ có đoạn:

• Đọc không hiểu
• Làm không chạy
• Hoặc hiểu lơ mơ

Chuyện bình thường.

🔥 Cách học đúng (kinh nghiệm thật)

Đừng cố hiểu hết ngay.

Cứ:

• Đọc
• Làm
• Bí thì search
• Và thỉnh thoảng quay lại đọc lại

Thầy mình gọi đây là:

“sách gối đầu giường”

Lúc đầu không hiểu đâu.
Nhưng sau một thời gian đi làm, quay lại đọc:

Tự nhiên thấy “à, hóa ra nó là như này”

Và lúc đó bạn mới thấy:

Linux nó hay thật sự 🚀

🌐 Chặng 4: Web Stack & High Availability

Đây là chặng bạn bắt đầu bước vào:

“hệ thống production thật ngoài đời”

Bạn sẽ học:

• Nginx / Reverse Proxy
• Load Balancing
• High Availability
• Redis / Cache
• Database Replication
• Queue & Background Job
• Monitoring & Troubleshooting

🎯 Góc nhìn thực tế

Lúc đầu ai cũng nghĩ:

“web chạy được là xong”

Nhưng đi làm rồi mới hiểu:

• service chết
• nginx timeout
• db nghẽn
• deploy lỗi
• một node sập kéo cả hệ thống đi luôn 💀

Và đó là lúc bạn nhận ra:

Chạy được ≠ chạy ổn định.

💡 Thứ đáng học nhất ở chặng này

Bạn sẽ bắt đầu hiểu:

• Request đi qua hệ thống như nào
• Vì sao cần reverse proxy
• Cache cứu hệ thống ra sao
• Vì sao DB luôn dễ thành bottleneck
• Một hệ thống HA thật sự hoạt động thế nào

Và quan trọng nhất:

Bắt đầu có tư duy nhìn cả hệ thống thay vì từng service.

🔥 Cách học đúng

Đừng học kiểu:

• copy config
• học thuộc command

Hãy:

• tự dựng
• tự phá
• tự debug
• đọc log
• fix lỗi

Vì nghề này:

kỹ năng thật nằm ở lúc hệ thống đang cháy 🔥